Plateelbakkerij Rozenburg · Den Haag · 1883–1917

Rozenburg Plateel

Een catalogus van plateel en eierschaalporselein uit de Haagse plateelbakkerij Rozenburg — van Colenbranders batikdecors tot het eierschaalporselein van Sam Schellink.

Alle 92 objecten komen uit de collectie van het Rijksmuseum, Amsterdam, opgehaald via Wikimedia Commons. Objectgegevens en foto’s staan onder CC0; elk object verwijst naar zijn bron. Beschrijvingen, afmetingen en merken zijn de museum­registratie, niet door ons geschreven.

Over Rozenburg

Plateelbakkerij Rozenburg werd in 1883 in Den Haag opgericht en groeide binnen twee decennia uit tot de internationaal meest geroemde Nederlandse keramiekfabriek van haar tijd. De bakkerij sloot in 1917.

Colenbrander, 1884–1889

Theo Colenbrander gaf Rozenburg zijn eerste eigen gezicht. Zijn decors zijn abstract, asymmetrisch en vloeiend — vaak vergeleken met Javaanse batik — en werden in felle, tegen elkaar gezette kleuren op forse vormen geschilderd. Ze waren in hun eigen tijd omstreden en verkochten moeizaam; vandaag gelden ze als het begin van het moderne Nederlandse siervoorwerp.

Kok en de Art Nouveau, 1894–1913

Onder Jurriaan Kok verschoof het werk naar de Art Nouveau. Kok ontwierp de vormen: slanke, uitgerekte silhouetten met hoekige oren en getrokken tuiten, opgebouwd uit gebogen lijnen die het object eerder laten zweven dan staan. De decors, geschilderd door onder anderen Sam Schellink, Roelof Sterken, W. P. Hartgring en J. W. van Rossum, volgen die lijnen in bloemen, vogels en insecten.

Eierschaalporselein, vanaf 1899

Rozenburgs beroemdste product is het eierschaalporselein: een uitzonderlijk dunne, doorschijnende scherf waarop het decor met fijne penseelstreek is aangebracht. Het maakte op de Wereldtentoonstelling van Parijs in 1900 grote indruk. De vormen waren technisch zo lastig en het uitvalpercentage zo hoog dat het altijd een luxeproduct bleef.

Merken

Rozenburg-werk is doorgaans gemerkt aan de onderzijde met een kroon boven het woord Rozenburg, met daaronder een staande ooievaar — de vogel uit het wapen van Den Haag — en Den Haag. Daarnaast staan er meestal een jaarteken, een werkorder­nummer, een modelnummer en het merk van de schilder.

Het jaarteken is een symbool of letter: op de blaker met papegaai uit 1900 staat bijvoorbeeld een bij. In deze catalogus is per object de volledige merk­beschrijving uit de museumregistratie opgenomen — te vinden onder Merken in de detail­weergave, bij 74 van de 92 objecten. Er is bewust geen eigen jaarletter­tabel toegevoegd: gebruik daarvoor een gespecialiseerde merkenreferentie.